Bilgi Bankamız 62 Kategoride, 9052 Makale ve Konu Anlatımı içermektedir. Son Güncelleme: 27.01.2020 06:06

Kısaltma | Türkçe’de Kısaltmalar – Kısaltmalar İle İlgili Kurallar


İçerik Hakkında Bilgi

  • Bu içerik 25.03.2009 tarihinde Hale tarafından, Güzel Türkçe'miz | Türkçe Dilbilgisi bölümünde paylaşılmıştır ve 16452 kez okunmuştur.
    Kaynak: Kadim Dostlar ™ Forum

İçerik ve Kategori Araçları


Kısaltmalar

Kısaltma; bir kelime, terim veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve simgeleştirilmesidir.


Kısaltmalarla ilgili kurallar şunlardır:

1. Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır:

* TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri)
* KB (Kutadgu Bilig)
* TD (Türk Dili), TK (Türk Kültürü), TDED (Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi)
* B (batı), D (doğu), G (güney), K (kuzey); GB (güneybatı), GD (güneydoğu), KBKD (kuzeydoğu) (kuzeybatı),


Ancak bazen kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür:

* BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi)
* İLESAM (İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği)
* TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi)

Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

2. Element ve ölçülerin uluslararası kısaltmaları kabul edilmiştir:

* C (karbon), Ca (kalsiyum), Fe (demir)
* m (metre), mm (milimetre), cm (santimetre), km (kilometre), g (gram), kg (kilogram), lhl (hektolitre), mg (miligram), m² (metre kare), cm² (santimetre kare) (litre),

3. Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla element ve ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır. Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur:

* Alm. (Almanca), İng. (İngilizce)
* Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi), Güniz Sok. (Güniz Sokağı)
Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Av. (Avukat), Alb. (Albay), Gen. (General)
* is. (isim), sf. (sıfat), hzl. (hazırlayan), çev. (çeviren), ed. (edebiyat), fiz. (fizik), kim. (kimya)
* Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır:


– cm’yi
– kg’dan
– mm’den
– YKr’un

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısalt­manın son harfinin okunuşu esas alınır:

– BDT’ye
– TDK’den
– THY’de
– TRT’den
– YTL’nin

Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır:

– ASELSAN’da
– BOTAŞ’ın
– NATO’dan
– UNESCO’ya

Sonunda nokta bulunan kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kı­saltmalarda ek, noktadan sonra ve kelimenin okunuşuna uygun olarak yazılır:

– Alm.dan
– İng.yi
– vb.leri

Tonsuz (sert) ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman oku­nuşta tonsuz ses tonlulaştırılmaz:

– AGİK’in (AGİĞ’in değil)
– CMUK’un (CMUĞ’un değil)
– RTÜK’e (RTÜĞ’e değil)
– TÜBİTAK’ın (TÜBİTAĞ’ın değil)

Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yumuşatılması normaldir:

– ÇUKOBİRLİK’e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE)
– FİSKOBİRLİK’in (söylenişi FİSKOBİRLİĞİN)

(Visited 17 times, 1 visits today)


Kaynak: Kadim Dostlar ™ Forum

Bu içerik 25.03.2009 tarihinde Hale tarafından, Güzel Türkçe'miz | Türkçe Dilbilgisi bölümünde paylaşılmıştır ve 16452 kez okunmuştur. Bu içeriğin devamında incelemek isteyebileceğiniz 0 adet mesaj daha bulunmaktadır.

Kısaltma | Türkçe\'de Kısaltmalar - Kısaltmalar İle İlgili Kurallar orjinal içeriğine ulaşmak için tıklayın ...

Önceki MakaleYazarlarla Yaratıcı Yazarlık Atölyesi Başlıyor | Boğaziçi Üniversitesi’nde “Yazarlarla Yaratıcı Yazarlık Atölyesi” Sonraki Makaleİyi Edebiyat Beyni Güçlendiriyor | Liverpool Üniversitesi’nde Yapılan Araştırma

Bu Makaleyle İlgili Fikirlerinizi ve Görüşlerinizi Diğer Ziyaretçilerle Paylaşabilirsiniz