Bilgi Bankamız 62 Kategoride, 9052 Makale ve Konu Anlatımı içermektedir. Son Güncelleme: 27.01.2020 06:06

Mahabad Cumhuriyeti | 1946’da Kurulan 1947’de Yıkılan Kürt Devleti | Genel Bilgiler – Hükümeti Oluşturan 13 Bakan


İçerik Hakkında Bilgi

  • Bu içerik 27.07.2008 tarihinde chetink tarafından, Medeniyetler ve Ülkeler Tarihi Ansiklopedisi bölümünde paylaşılmıştır ve 1409 kez okunmuştur.
    Kaynak: Kadim Dostlar ™ Forum

İçerik ve Kategori Araçları


Mahabad Cumhuriyeti

Mahabad Cumhuriyeti, Ocak 1946’da Sovyetler Birliği’nin desteğiyle kurulan ve Sovyetler Birliği’nin çekilişiyle aynı yıl içinde yıkılan, Birleşmiş Milletler tarafından tanınmamış Kürt devleti. Bu cumhuriyette, 13 Bakanın bulunduğu bir yönetim kurulu oluşturuldu. Devlet başkanı Kadı Muhammed idi. Bu cumhuriyet Senendec, Uşnu ve Miyandoab şehirlerini kapsadığı gibi başkenti Mahabad’dı.


İkinci Dünya Savaşı sırasında Temmuz 1941’de Büyük Britanya ve Sovyetler Birliği İran’ın işgali konusunda anlaştı. İngilizler güneyden, Sovyetler ise kuzeyden saldırarak İran’ı ikiye bölerek işgal etti. Sovyetler işgal ettiği bölgelerden Azerbaycan Eyaletlerinde iki cumhuriyet kurduracaktı.

16 Ağustos 1943’te Kürdistan Yeniden-canlandırma Komitesi (KOMELA:Komeleyê Jinêweyê Kurdistan) kuruldu ve Mart 1944’te Hêvî cemiyetiyle yardımlaşma anlaşmasına imzaladı. Ağustos 1944’te Dinbanbar Dağı’nda Üçlü Sınır Anlaşma (Peymare Sêsinor)’nın imzalanmasıyla diğer ülkelerde bulunan Kürtler ile işbirliğini sağlamaya çalıştı.


Eylül 1945’te daha önce 1930’da Oramar İsyanı (Dağlıca/Hakkâri)’ndan sonra Kasım 1931’de Kuzey Irak’ta ayaklanan Şeyh Ahmed Barzani (Şêx Ehmed Berzanî) ve Molla Mustafa Barzani (Mele Mistefa Berzanî) de katıldı.

‘Mahabad Cumhuriyetinin askerînin temelini Hereki ve Şıkak aşiretlerinden oluşturuluyordu. Ekim 1945’te KOMELA, adını İran Kürdistan Demokrat Partisi (KPD-İ) olarak değiştirdi.

Kasım 1945’te Sovyetlerin teşvik ve desteğiyle İran’da Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kuruldu ve KPD-İ’ye de 1200 tüfek gönderdi. 22 Ocak 1946’ta Mahabad’da Çarçıra Meydanı’nda Mehabad Cumhuriyeti’nin kuruluşu ilan edildi. Sovyetler Şubat 1946’ta 5000 tüfek gönderdi ve 3 Mayıs 1946’ta Mahabad Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasında barış imzalandı. Ancak Sovyetler 9 Mayıs’ta İran topraklarından çekilince 17 Aralık’ta İran ordusu Mahabad’ı işgal ederek Mahabad Cumhuriyeti’ni yıktı. 31 Mart 1947’de Cumhurbaşkanı Kadı Muhammed, Başbakan Hacı Baba Şeyh ve Savunma Bakanı Muhammed Hüseyin Han Seyfi Kadı, Cumhuriyetinin kurulduğu yer olan Çarçıra Meydanı’nda asılarak idam edildi.

Cumhuriyete katılmış olan Barzan aşireti Nisan 1947’de Kuzey Irak’a Barzan’a döndü. Irak hükumeti Şeyh Ahmed Barzani’yi yakalayarak hapsetti ve işbirlikçi suçlamasıyla Irak ordusundan dört subayı idam etti. Mustafa Barzani|Molla Mustafa Barzani ise Barzan bölgesinden kaçarak Aras Nehrine ulaştıktan sonra Sovyetler Birliği’ne iltica ederek Bakü’ye gitti.

Bu cumhuriyetin millî marşı, Koye (Köysancak) doğumlu şair Dıldar (Yunus Rauf)’ın 1938’de hapisteyken Sorani şivesiyle yazdığı ‘Ey Reqîb’ (Ey Rakip) idi.

Hükümeti oluşturan bakanlar

• Cumhurbaşkanı (Serokê Komara Mehabadê):Kadı Muhammed (Qazî Mihemed)
• Başbakan (Serokwezîr):Hacı Baba Şeyh (Hacî Babe Şêx)
• Savunma Bakanı ve Ordu Başkomutanı (Wezîrî Ceng û Parastin û Hevkarê serokkomar):Muhammed Hasan Han-i Seyfi Kadı (Mihemed Husên Xanî Sêyfî Qazî)
• Propaganda Bakanı (Wezîrê Propaxande) :S ıdık Haydaranî (Sidîq Heyderî)
• Eğitim ve Kültür Bakanı (Wezîrê Perwerde û Hinkariyê):Menaf Kerimî (Menaf Karîmî)
• İçişleri Bakanı (Wezirê Karê hundurin):Muhammed Emin Müinî (Mihemed Emîn Mu’înî)
• Sağlık Bakanı (Wezîrê Tendurustiyê):Seyyid Muhammed Eyübyan (Seyid Mihemed Eyûbyan)
• Sanai Bakanı (Wzîrê Aborî):Ahmed İlahî (Ehmed Îlahî)
• Çalışma Bakanı (Wezîrê Kar):Halil Hüsrevî (Xelîl Xusrewî)
• Post ve Telegraf Bakanı (Wezîrê Post û Telegiraf):Kerim Ahmedyan (Kerîm Ehmedyan)
• Ticaret Bakanı (Wezîrê Bazirganiyê):Hacı Mustafa Davudî (Hacî Mistefa Dawudî)
• Adalet Bakanı (Wezîrê Dadperweriyê):Mulla Hasan Mecidî (Mela Husên Mecdî)
• Tarım Bakanı (Wezîrê Kiştûkal):Muhammed Velizade (Mihemed Welîzade)
• Dışişleri Bakanı (Wezîrê Tegbîr û Meşweret Pêkirînê):Hacı Abdürrahman İlhanîzade (Hacî Ebdulrehman Îlxanîzade)
• Ulaştırma Bakanı (Wezîrê Rê û Ban):İsmail İlhanîzade (Îsmaîl Îlxanîzade)


Başkent Mahabad
Resmi dili Kürtçe
Dini Müslümanlık
Yönetim Cumhuriyet
Cumhurbaşkanı Kadı Muhammed
Başbakan Hacı Baba Şeyh
Tarih – Kuruluş tarihi 1946 – Yıkılış tarihi1947
Yüzölçüm – 194637.437 km² (14.455 sq mi)
Para Birimi İran riyali

(Visited 1 times, 1 visits today)


Kaynak: Kadim Dostlar ™ Forum

Bu içerik 27.07.2008 tarihinde chetink tarafından, Medeniyetler ve Ülkeler Tarihi Ansiklopedisi bölümünde paylaşılmıştır ve 1409 kez okunmuştur. Bu içeriğin devamında incelemek isteyebileceğiniz 1 adet mesaj daha bulunmaktadır.

Mahabad Cumhuriyeti | 1946\'da Kurulan 1947\'de Yıkılan Kürt Devleti | Genel Bilgiler - Hükümeti Oluşturan 13 Bakan orjinal içeriğine ulaşmak için tıklayın ...

Önceki MakaleAlaeddin Keykubad - Yivli Minare Camii - Antalya | Sultan 1.Alaeddin Keykubad Döneminde İnşaa Edilmiş - 13.Yüzyıla Ait Selçuklu Eseri Sonraki MakaleTedavülden Kaldırılan Damga Ve Harç Pulları | Damga Ve Harç Pulu Üretimi - Osmanlı Ve Cumhuriyet Dönemi

Bu Makaleyle İlgili Fikirlerinizi ve Görüşlerinizi Diğer Ziyaretçilerle Paylaşabilirsiniz